Yumuşak Karın: İz Öztat

Zilberman, Mısır Apartmanı’ndaki ana galeri mekânında, 25 Şubat 2023 - 5 Mayıs 2023 tarihleri arasında İz Öztat’ın Underbelly (Yumuşak Karın) başlıklı kişisel sergisini sunmaktan mutluluk duyar. Underbelly- (Yumuşak Karın), Öztat’ın son on yılda ürettiği işlerden bir seçkiyi yeni işleriyle, (oto)biyografik bir anlatı eşliğinde bir araya getiriyor.

İz Öztat, 2010 yılından bu yana kendisine tarihi bir figür, hayalet ve alter ego olarak görünen Zişan (1894-1970) işbirliğinde resmi tarih yazımını, sanatçı mitlerini ve sanat tarihsel kanonları şekillendiren dinamikleri ele alıyor. Tarihteki her isim bendir ve ben bir başkasıdır başlığı altında devam eden çalışmasında kurmacanın hayata yön verme gücünü sahiplenen, çoğul benlikleri içeren, çelişkili ve parçalı anlatılar öneren yöntemler benimsiyor. Sergi, Zişan ve Vita’nın 1913 yılında İstanbul’da yaşadıkları aşka odaklanan Uf  başlıklı bölüm ile heykelleri merkezine alarak kuir arzu ve göçe dair bir anlatı öneren Kıvrımlarına Kör Seyir başlıklı bölümün oluşum sürecine dair oto(biyografik) katmanları görünür kılıyor.

Zişan’ın 1915 yılında, İstanbul’dan Berlin’e kaçarken Tuna nehri boyunca yaptığı yolculuğa atıfla Öztat, Tuna nehrinin askeri bir haritadaki temsilinden yola çıkarak Biyografi Olarak Tuna: İndirgenmiş ve Sadeleştirilmiş adlı yapıta varıyor. Galeri duvarları boyunca kesintiye uğrayarak akan kırmızı çizgiye, iki kadın arasındaki dostluğu ve aşkı anlatılaştıran Ortadan kaybolsam beni özler miydin?  başlıklı metin eşlik ediyor. Yapıt, sanatsal üretimin ve anne-kız ilişkisinin yumuşak karnında yatan çetrefil bağlara dokunuyor.

Kıvrımlarına Kör Seyir  başlıklı bölüm, konum ve yön belirlemeyi sağlayacak referans noktalarının yokluğunda yol alma çabasını sanatsal üretim süreci, aşık olma ve göç deneyimleriyle ilişkilendiriyor. Heykeli, kuir arzunun nesnesi olarak konumlandıran Öztat, kadın bedeninin figüratif ve normatif temsillerini sorunsallaştırıyor. Yumuşak, geçirgen, sabitlenmeyen malzemelerle yaptığı yatay biçimler ve sert malzemelerle oluşturduğu dikey biçimler arasında bir gerilim yaratarak arzu, kayıp ve özlem duygularıyla çalışıyor.

Underbelly (Yumuşak Karın), kamusal ve mahrem arasındaki sınırlara işaret ediyor. Sanatçılara dair (oto)biyografik anlatıların yapıtlarının deneyimlenmesine, yorumlanmasına ve sanat tarihi yazımına etkisini, “sanatçı” figürünü inşa eden anlatıların kurmaca ve basmakalıp yanlarına dikkat çekerek tartışmaya açıyor. 

İz Öztat araştırdığı konuların belirlediği farklı mecralara yayılan kolektif ve bireysel pratiğinde, şiddet içeren tarihlerin sürekliliğini biçimler, malzemeler, mekân ve dil aracılığıyla araştırır. Resmi tarihyazımındaki boşluklara nesiller arası, spekülatif ve hayaletli kurmacalarla yanıt verir. Kendisine tarihi bir figür, hayalet ve alter ego olarak görünen Zişan'ın (1894-1970) (oto)biyografisini kurgular. Zişan’ın arşivinde bulunan belgeleri kendi üretimiyle yorumlayarak bastırılmış geçmişin giderek otoriterleşen günümüze musallat olduğu, karmaşık bir zamansallık önerir. Pratiğine yön veren değerler ve yöntemler; akan suların kâr ve ilerleme için  ehlileştirilmesine karşı verilen mücadeleler, kuir arzu ve gücün rızaya dayalı müzakeresiyle ilişki içinde şekillendi.

Katıldığı sergiler arasında Ben Kimse. Sen de mi Kimsesin?, Meşher, İstanbul (2022); The Colony, Schwules Museum, Berlin (2018); Tamawuj, 13. Şarjah Bienali (2017); Land without Land, Heidelberger Kunstverein (2016); Tuzlu Su: Düşünce Biçimleri Üzerine Bir Teori, 14. İstanbul Bienali (2015) ve İkinci Sergi, Arter, İstanbul (2010) yer alır. Akademik makaleleri, denemeleri ve kurmaca metinleri çeşitli mecralarda yayımlandı. Amman, Berlin, İstanbul, Londra, Madrid, Meksiko, Oslo, Paris ve Erivan'da misafir sanatçı programlarına katıldı. İz Öztat İstanbul ve Berlin’de yaşıyor ve çalışıyor.