Rû Bi Rû: Fatoş İrwen

Zilberman İstanbul, Fatoş İrwen’in Rû Bi Rû başlıklı kişisel sergisini duyurmaktan mutluluk duyar.

Kürtçede “yüz yüze, karşı karşıya” anlamlarına gelen Rû Bi Rû, Fatoş İrwen’in iktidar temsilleri, devlet politikaları, gelenek ve inanç sistemleri karşısında bireyin özgürlük mücadelesi etrafında şekillenen pratiğini, yüzleşme düşüncesi üzerinden ele alıyor.

Rû Bi Rû’nun önerdiği yüzleşme, yalnızca geçmişi hatırlamak ile sınırlı kalmayarak; karşısına almak kadar karşısında durmayı ve inkâr edilmiş olanın bakışına maruz kalmayı da gerektiriyor. Fatoş İrwen’in bastırılarak görünmez kılınan, kaydı dahi tutulamamış ve sözlü olarak aktarılarak bugüne ulaşmış gerçeklikler ile kurduğu ilişki, sergideki yüzleşmenin zeminini oluşturuyor.

İrwen, çocukluğundan bu yana dinlediği anlatıları yalnızca birer tanıklık resmine ya da belgeye indirgemiyor; yaşananların, aktarılanların ve geçmişten bugüne taşınanların tahayyülünde aldığı biçimlerden hareketle, yeni emareler oluşturuyor. Böylece resmi anlatıların dışında bırakılan, sansürlenen ya da susturulan hikâyeler, geçmişi doğrulayan kanıtlar olarak değil, bugünün içinde varlıklarını sürdüren ve izleyiciyi kendi bakışı ile karşı karşıya bırakan imgeler olarak beliriyor.

Sanatçının doğup büyüdüğü coğrafyaya doğru uzanan Rû Bi Rû, izleyiciyi sınırları olmayan, farklı zamanların, bedenlerin ve yaşam biçimlerinin birbirine karıştığı bir toprağın içerisine konumlandırıyor. İrwen’in nesneler ile kurduğu ilişki, bir direniş biçimine işaret ederken, onları geçmişten arta kalan edilgen parçalar olmaktan çıkarıyor. Yerden göğe kadar uzanan bir adalet arzusu; bedeninden koparılmış, hakikat ile tahayyül edileni birbirine bağlayan ve tahakküm biçimlerine direnen bir tutam saç. Kurumuş dikenler ile çevrili, bedenlerin ve şiddetin izlerini örten bir dere yatağı; tüm geçmişe rağmen yeşeren bitkiler ile örülü, ışık hüzmelerinin sızdığı bir şehir silüeti, serginin coğrafyasında bir araya geliyor.

Soykırım politikalarının bir coğrafyayı dönüştürme ve sınırlandırma şiddeti karşısında, toprağın ve suyun kendi zamanlarında işlemeye devam edişini hatırlatan İrwen, serginin ortasında konumlandırdığı dere ile bu sürekliliğin içerisinde hem örten hem açığa çıkaran bir hat çiziyor. Çizilen hattı takip eden su, şiddetin izlerini taşıyarak yerinden ederken, aşındırdığı toprağın altında saklananı yeniden açığa çıkarma ihtimalini de beraberinde taşıyor.

Rû Bi Rû, İrwen’in 2023’te Zilberman Berlin’de gerçekleştirdiği Sûr başlıklı kişisel sergisinde kıyam düşüncesi üzerinden açtığı alana da uzanıyor. Sûr’da İsrafil’in çağrısıyla başlayan kıyam, Rû Bi Rû’da yerini tüm canlıların farklı zamanlar ve hiyerarşiler dışında bir araya geldiği mahşere bırakır. Yıkımın ardından yaşamın sona ermediği bu düzlemde geçmiş ve şimdi, ölüler ve yaşayanlar, insan ve insan olmayanlar aynı anda varlık gösterir. Mahşer böylece bir son olmaktan çıkarak, tüm bu varlıkların yüz yüze gelebildiği bir alana dönüşüyor.

Daha fazla bilgi almak için Aybüke Sanuç ile aybuke@zilbermangallery.com adresinden iletişime geçebilirsiniz.

Boya sponsoru
JOTUN Türkiye