a highlight of 'one one two one two three': Zeynep Kayan
Zilberman Project Space | İstanbul, 26 Şubat – 30 Nisan 2022 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleşecek olan A highlight of one one two one two three (bir bir iki bir iki üç’ten bir kesit) başlıklı serginin açılışını duyurmaktan mutluluk duyar. Sergi, sanatçı Zeynep Kayan’ın 22 Şubat – 23 Nisan 2022 tarihleri arasında Zilberman | Berlin’de izleyicilerle buluşan one one two one two three adlı kişisel sergisinden bir kesiti sunuyor. Bu seçki, sanatçının tarihi Mısır Apartmanı’nın ikinci katında yer alan Zilberman İstanbul’da sergilenen video enstalasyonu ve fotoğraf çalışmalarını bir araya getiriyor.
Zeynep Kayan’ın one one two one two three (bir bir iki bir iki üç) başlıklı kişisel sergisi, hem tek tek hem de seriler halinde sunulan video ve video karelerinden (stills) oluşuyor. Sanatçı yıllar içinde, koreograf Trisha Brown’ın Accumulation (Birikim) adlı performansı gibi dans koreografilerine sıkça atıfta bulundu. Koreograf bu performansını şöyle açıklamıştı: “Basit bir jest sunulur. Bu jest, kas-iskelet (kinestetik) sistemime tamamen entegre olana kadar tekrarlanır. Ardından 2. jest eklenir. 1. ve 2. jestler özümsenene kadar tekrarlanır, sonra 3. jest eklenir. Sistemim daha fazla eklemeyi kaldıramayacak duruma gelene kadar jest eklemeye devam ederim.” Serginin başlığı da bu tekrar ve varyasyon ritmine ayak uyduruyor: one one two one two three.
Videolar oyunbaz olabilir: Bastırma, kavrama, dokunma/tıklatma gibi indirgenmiş ve gündelik jestler ile sesler, genellikle kendilerine özgü öz-düşünsel (self-reflexive) bir yöntemle kullanılır. İlgili kesitler; görülen ile beklenen, sunumda gözlemlenen hareket ile onun devamı arasında bir gerilim yaratır. Karşıdan çekilen kamera perspektifleri mekânsal derinliği düzleştirirken, ses ise buna karşılık bir mekân illüzyonu yaratır.
Kayan’ın çıkış noktası hareketli görüntülerdir. Videolar ve bunlardan geliştirilen video kareleri bazen yan yana var olur, bazense geriye sadece video kareleri kalır. Kayan bunları daha sonra ileri bir işleme tabi tutar: Bilgisayar ekranından fotoğraflarını çeker ya da eski bir yazıcı kullanarak çıktılarını aldıktan sonra bunları yeniden taratır. Bu durum, mekânsallığı indirger ve odağı yüzeyin malzeme koşullarına ve dokunsallığa (haptik) yönlendirir. Figürasyon ile soyutlama arasında gidip gelen motiflere erişmek böylece daha da zorlaşır.
Ekrandan fotoğraflanan siyah beyaz video kareleri, bir hareketin farklı anlarını gösterir: Siyah ipliklerin gevşek kıvrımları. Sanatçı, görüntüyü antik mitolojide yaşam ipliğini eğiren ve olaydan etkilenenlerin bunu görmesini engelleyen kader tanrıçalarına (Parkalar) benzer bir biçimde yönlendirir. Kayan’ın çalışmasında, resmin tamamını izleyicinin bakışından gizleyen şey kadrajın sınırlarıdır. İzleyici, hareketin sürekliliğini ancak yakalanan anlardan yola çıkarak yeniden inşa edebilir.
Bir diğer çalışma ise sanatçıyı ve duvardaki gölgesini gösterir. Görüntünün alt kenarından içeriye, başının üzerine doğru uzanan bir havuz filesi vardır. Bir motif kelimenin tam anlamıyla "yakalanmaktadır". Vurgulanan yatay format bir sinema perdesinin boyutlarını andırırken, güçlü siyah beyaz kontrastları ve gölge düşümleri Dışavurumcu (Ekspresyonist) sinemayı akla getirir. Başta açıklanan videoda olduğu gibi, hareket kadrajın dışına doğru itilir ve geriye doğru hareket eden figür bizden uzaklaşır; ancak daha sonra herhangi bir çıkış yolunu kapatan arka duvara çarparak durur.
Zeynep Kayan, sınırlı bir hareket malzemesini sistematik olarak değiştirir ve bir hareket envanterinin parçasını oluşturan, ayrıca hareketlerin çok karmaşık ya da mekânın çok dar olması durumunda tetiklenen hüsran dahil farklı duyguları ifade eden tutarlı yeni varyasyonları durmaksızın dener. Tekrarlar genellikle yanlış hareketlerin sonucudur. Başarısızlık, sapmalara ve doğaçlamaya yol açabilir. Yeni denemeler yaparken rastlantılar genellikle beklenmedik olasılıkların önünü açabilir. Bizim her deneyimimiz de buna benzer. Bu çalışmaların içsel uyumunu ortaya çıkaran şey işte bu tanıma/fark etme duygusudur.
Zeynep Kayan
(d. 1986, Ankara) Bilkent Üniversitesi İletişim ve Tasarım Bölümü’nden mezun oldu ve yüksek lisans derecesini Hollanda Utrecht’teki MaHKU Güzel Sanatlar Bölümü’nden aldı. Eylül 2022'den itibaren Amsterdam'daki Rijksakademie van Beeldende Kunsten’de konuk sanatçı olarak yer aldı. Ankara’daki bağımsız sanat alanı Torun’un kurucu ortaklarındandır. Yakın dönem kişisel sergi ve sunumları arasında şunlar yer alır: Zona Maco Foto (Meksika, 2022); Temporary Sameness (Zilberman Gallery, İstanbul, 2019), UNSEEN Amsterdam (Amsterdam, 2019), Constructed(Zilberman Gallery, İstanbul, 2016). Kayan’ın yapıtları; Protocinema (İstanbul, 2021), Asian Art Museum (San Francisco, 2021), Müze Evliyagil (Ankara, 2020); Helsinki Contemporary Gallery (Helsinki, 2020); RijksOpen (Rijksakademie, Amsterdam, 2019 & Salt Galata, İstanbul, 2018); Field Meeting (New York, 2015); Rezan Has Müzesi (İstanbul, 2013); 1. Tiflis Trienali (Çağdaş Sanat Merkezi, Tiflis, 2012) ve İstanbul Modern (İstanbul, 2011) dahil olmak üzere çok sayıda karma sergide gösterilmiştir. 2017 Kassel Dummy Book Award’da ikincilik ödülüne layık görülen Kayan’ın bu ödülü takiben hazırlanan kitabı Akinabooks tarafından yayımlanmış ve Unseen Amsterdam 2018’de tanıtılmıştır.
Sergi hakkında daha fazla bilgi için lütfen naz@zilbermangallery.com adresi üzerinden Naz Kocadere ile iletişime geçin.
